Veel paardeneigenaren hebben er wel eens van gehoord: de “boon” bij een ruin. Toch weten maar weinig mensen precies wat het is, hoe het ontstaat en waarom het vooral bij ruinen voorkomt. In deze blog leg ik uit wat een boon is, welke klachten het kan geven en hoe je er op een veilige manier iets aan kunt doen.
Wat is een “boon”?
Een boon is een ophoping van talg, smegma en vuil die zich vormt in een kleine holte naast de plasopening van de penis, de zogenaamde urethrale divertikel.
Smegma is een vettige, grijzige substantie die normaal geproduceerd wordt door de huidklieren rondom de penis. Het dient eigenlijk als natuurlijke bescherming en smeermiddel.
Wanneer de smegma echter ophoping vormt en hard wordt, kan er een klein klompje ontstaan — vaak ter grootte van een erwt of boon, vandaar de naam.
Een boon is vaak niet vanaf de buitenkant zichtbaar en soms moeilijk te voelen. Met geduld en de juiste techniek kun je hem voorzichtig weghalen, zodat je paard zich comfortabeler voelt.
Waarom vooral bij ruinen?
Bonen komen vooral bij ruinen voor, en dat heeft een duidelijke reden:
- De meeste ruinen tonen geen hengstengedrag en laten hun penis daarom zelden of nooit spontaan zakken.
- Daardoor wordt de penis minder vaak natuurlijk blootgesteld en gereinigd, waardoor smegma zich makkelijker kan ophopen.
- Bij een hengst wordt de penis regelmatig uitgescheiden tijdens dekhouding of bij opwinding, waardoor het gebied vaker “natuurlijk” wordt schoongespoeld.
- Merries hebben een compleet andere anatomie, waardoor smegma zich niet in dezelfde holte kan ophopen.
Welke klachten kan een boon veroorzaken?
Een kleine boon hoeft geen klachten te geven. Maar als hij groter wordt, kan hij de plasbuis gaan irriteren of zelfs afknellen.
Mogelijke symptomen zijn:
- Moeite met plassen of een afwijkende straal (bijv. zijwaarts plassen)
- Onrustig gedrag bij het plassen
- Aandrang zonder dat er veel urine komt
- Gevoeligheid bij het schoonmaken van de schede
- Onverklaarbare singelnijd of verzet bij rijden (door druk op het gebied)
- In ernstige gevallen kan een grote boon zelfs leiden tot een urineweginfectie of blaasontsteking.
Hoe verwijder je een boon veilig?
Het regelmatig schoonmaken van de penis is de beste manier om problemen te voorkomen.
Gebruik hiervoor alleen lauw, schoon water — geen zeep, ook geen milde of natuurlijke variant.
Zeep tast de natuurlijke pH-waarde en beschermlaag van de huid aan, waardoor er juist meer irritatie kan ontstaan.
- Gebruik een zachte, vochtige doek of wegwerphandschoen.
- Breng de penis voorzichtig uit de schede (sommige paarden laten dit beter toe dan anderen).
- Maak het zichtbare deel schoon met lauw water.
- Controleer vervolgens de kleine holte naast de plasopening — dáár kan de boon zich vormen.
- Als er een klompje voelbaar is, kun je deze voorzichtig met de vingers verwijderen.
Let op: niet ieder paard laat dit zomaar toe.
Bij onrustige paarden of bij twijfel is het beter om een ervaren dierenarts of paardentherapeut in te schakelen. Die kan de schoonmaak veilig en pijnloos uitvoeren.
Hoe vaak schoonmaken?
In de meeste gevallen is 1 à 2 keer per jaar schoonmaken voldoende om het gebied gezond te houden.
Dat is vaak genoeg om ophoping van smegma en het ontstaan van een boon te voorkomen, zonder de natuurlijke balans te verstoren.
Bij gevoelige paarden of ruinen die veel smegma produceren, kan het nodig zijn om dit 3 à 4 keer per jaar te doen.
Natuurlijk evenwicht behouden
Overmatig schoonmaken is ook niet goed — smegma heeft een beschermende functie.
Het gaat dus om balans: houd het gebied schoon genoeg om ophoping te voorkomen, maar respecteer het natuurlijke microklimaat van de huid.
Gezonde, natuurlijke voeding en een goed werkende lever, nieren en immuunsysteem ondersteunen bovendien de uitscheiding van afvalstoffen via de juiste wegen, waardoor het lichaam minder smegma aanmaakt.
Samengevat
| Punt | Uitleg |
| Wat is het? | Ophoping van smegma en vuil in een kleine holte naast de plasopening |
| Wie krijgt het? | Vooral ruinen |
| Waarom? | Omdat hun penis niet natuurlijk gereinigd wordt zoals bij hengsten |
| Klachten | Moeite met plassen, irritatie, singelnijd |
| Oplossing | 1 a 2 x per jaar schoonmaken, of dit laten doen |
Wil je meer weten over het ondersteunen van het immuunsysteem van het paard?
Lees dan ook mijn artikel: “De uitscheidingsorganen van het paard”.
Geef een reactie